Verhalen vertellen wint aan populariteit in organisaties. Maar als er carrières op het spel staan of mensen zelfs bestraft kunnen worden, is storytelling minder geliefd.

Het was dan ook bijzonder dat het politiekorps Rotterdam-Rijnmond het aandurfde om verhalen te verzamelen over de rellen op het strand van Hoek van Holland in 2009. Bij die rellen was een 19-jarige jongen door een politiekogel om het leven gekomen.

Zowel de korpschef als de burgemeester lagen zwaar onder vuur bij de politiek, omdat zij beschuldigd werden van nalatigheid bij het voorkomen en bestrijden van de rellen. De spanningen over de schuldvragen liepen hoog op. Ondertussen probeerden de ouders van de overleden jongen via de rechter de betrokken agenten strafrechtelijk te laten vervolgen.

Crisis dus. Op het eerste gezicht geen gunstig klimaat om aandacht te besteden aan verhalen. Toch vond het korps Rotterdam-Rijnmond het belangrijk om de verhalen over de rellen te vertellen en vast te leggen, allereerst voor de verhelderende en verbindende rol in de eigen organisatie maar ook om het algemene publiek meer inzicht te geven in de gebeurtenissen.

Ik kreeg als schrijver de opdracht om te praten met agenten die in de vuurlinie hadden gestaan in de duinen, met een losgeslagen menigte relschoppers tegenover zich. Dat leidde in 2010 tot de uitgave van het boek Spoedassistentie Hoek van Holland.

De verhalen leverden het volgende op:

1. Verhalen verhelderen

De verhalen hielpen om gaten in de geheugens op te vullen. Eén agent had in de vuurlinie vrijwel geen geluiden waargenomen, terwijl in zijn directe omgeving bijna tachtig pistoolschoten waren afgevuurd. Zo hadden nog meer agenten last gehad van beperkte waarneming, omdat ze bezig waren geweest met overleven. Hoe completer je beeld van de situatie, hoe meer grip je krijgt op de gebeurtenissen en hoe beter je het kunt verwerken.

Dat geldt ook voor het verwerken van schuldgevoelens of twijfels of je die avond wel goed gehandeld hebt. Dan helpt het om gebeurtenissen vanuit het perspectief van een collega te lezen of iemand anders die het meegemaakt heeft. “Over een bepaalde gebeurtenis kun je heel lang zelf blijven piekeren”, vertelde een traumapsycholoog, die ik raadpleegde voor dit boek. “Als je leest hoe iemand anders er mee omgegaan is of het opgelost heeft, kan dat erg helpen.Hoe meer handvatten je krijgt, hoe beter je er mee uit de voeten kunt.”

2. Verhalen bieden inzicht in patronen

De verhalen legden bloot dat de agenten blijvend veranderd waren door deze gebeurtenissen. Ze noemen zichzelf harder geworden. Ze dachten van zichzelf dat ze zich voortaan eerder zouden verdedigen en sneller een waarschuwingsschot zouden afvuren. Voor de organisatie waren dit belangrijke signalen, die direct samenhangen met de kwaliteit van hun beroepsuitoefening.

3. Verhalen geven verbinding

De rellen waren vaak een traumatische gebeurtenis voor individuele agenten. Dat leidde tot burn-out, angsten en andere psychische klachten. De verhalen in het boek maakten duidelijk dat het tegelijkertijd ook een collectief trauma was. Dat hielp om de gebeurtenissen goed te verwerken.

De verhalen verbonden hen bovendien met andere collega’s, die zelf niet betrokken waren geweest bij de rellen. Zij lazen hoe de agenten na afloop lang last hadden van concentratieverlies en welke gevolgen dat had voor hun dagelijkse werk. Ze vernamen hoe collega’s het angstzweet voelden prikkelen als ze dezelfde housemuziek hoorden beuken als op die avond in Hoek van Holland. Die verhalen zorgden onderling voor meer begrip. Een bijkomend effect was dat de betrokken agenten niet telkens opnieuw hun pijnlijke ervaringen hoefden op te diepen.

4. Verhalen versterken de professionaliteit

De verhalen hielpen agenten bij het reflecteren op hun professionele optreden tijdens de rellen. Een goede training was van doorslaggevend belang om goed op te kunnen treden in noodsituaties, zo hadden zij aan den lijve ondervonden. Het verhaal van een collega die zelf doodsangsten had doorstaan en toch de juiste professionele handelingen had uitgevoerd, maakte op agenten meer indruk dan recht-toe-recht-aan-instructies tijdens een oefening.

5. Verhalen geven de mogelijkheid om zich uit te spreken

Doorgaans doen de korpschef en andere leidinggevenden het woord of laten zij dat de persvoorlichters doen. Dit keer mochten de direct betrokken agenten zelf hun verhaal doen. Zij vonden het hoog tijd voor meer publieke waardering voor hun optreden, waarbij ze hun leven in de waagschaal stellen. Dat zij nu deze gelegenheid kregen zich daarover uit te spreken, gaf hen het gevoel serieus genomen te worden. Dat gaf hen nieuwe motivatie voor hun werk.

6. Verhalen bieden betekenis

De rellen bleken niet alleen negatieve gevolgen te hebben, maar ook betekenis te bieden op het gebied van zingeving. Nadat hun leven aan een zijden draadje had gehangen, dachten ze na wat er in hun leven ècht belangrijk was en waar ze het allemaal voor deden. Ze bleken bewuster te genieten van kleine dingen die ze met hun gezin ondernamen: samen zwemmen of een terrasje pakken.

Tot slot hadden de agenten ervaren dat ze in een noodsituatie handelend konden optreden en dat ze als collega’s in nood op elkaar konden rekenen. Hun onderlinge verbondenheid was daarna intenser dan daarvoor.

Kortom, de verhalen bieden op diverse niveaus waardevolle inzichten en hebben impact op het welbevinden van de medewerkers. Verhalen dienen daarom strategisch te worden gebruikt. Niet alleen bij een dramatisch incident als deze strandrellen of een andere ingrijpende gebeurtenis, maar ook op de langere termijn. De verhalen blijven zo de onderlinge verbondenheid en zingeving voeden en geven het professionele optreden van de medewerkers structurele aandacht. Zodat je als politieagent of als andere professional blijft voelen waarom je het allemaal doet als je je leven in de waagschaal legt.

Aanbod:

Wilt u ook in uw organisatie verhalen inzetten?
Nodig mij uit voor een strategiegesprek. Ik breng in kaart wat verhalen betekenen voor uw organisatie en leg een een wervelend plan op tafel voor inspirerende verhalen.

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en betrokken. Ideale ‘vervoermiddelen’ dus om je boodschap over te brengen.
Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkrachten kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten.
Lees hier meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het bedenken van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Als ze hierover beginnen te vertellen, begint het mij óók te duizelen. Met een assortiment aan vragen probeer ik tot de kern door te dringen. Die kern draait altijd om de vraag: waarom doe je wat je doet en niet anders? Als je daar een paar antwoorden op kunt geven, heb je de basisingrediënten voor het verhaal.

Deze ingrediënten breng ik op smaak met geuren, kleuren, geluiden, gevoel en andere zintuiglijke ervaringen. Ik voeg er prikkelingen aan toe, die de nieuwsgierigheid opwekken. Het zijn allemaal manieren om het persoonlijke verhaal te verrijken.

Ook kies ik graag een symbool, die het allemaal in één beeld samenvat. Een auto voor iemand die graag zelf het stuur in handen heeft en liever een onbekende route over kleine weggetjes kiest dan gedwongen stilstaan in de file. Of grote hoeveelheden ballonnen, die iemand speels en luchtig laat opstijgen om de wereld kleuriger maken.

Voor de ondernemers is deze tekst een cadeautje, waarmee ze zichzelf kunnen presenteren en daardoor ook krachtiger resultaten kunnen behalen. Het geeft helderheid en daarmee focus om de dingen te doen die écht belangrijk zijn. “Geweldig”, zei één van hen. “Nu snap ik mezelf. Jij hebt me een verhaal gegeven.”

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en betrokken. Ideale ‘vervoermiddelen’ dus om je boodschap over te brengen.
Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkrachten kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten.
Lees hier meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Wat doe jij als je teveel ideeën hebt? Als je hoofd explodeert bij een overvloed aan invallen? Als je niet weet waar je moet beginnen?

Een van de beste dingen om te doen is die ideeën simpelweg noteren. Het helpt je om je hoofd leeg te maken, je ideeën te ordenen en alle ideeën die je niet ogenblikkelijk kunt uitvoeren, te bewaren voor een andere keer.

Ben je minder ideeënrijk, dan is een notitieboek minstens zo nuttig. Je noteert er losse invallen in, waarop je later – in tijden van minder inspiratie – gemakkelijk kunt terugvallen. Voor blogs, voor artikelen, voor het bedenken van nieuwe producten, voor wat je maar wilt.

Daarmee benut je echter nog maar een fractie van de mogelijkheden van je notitieboek. Je kunt deze ideeflarden namelijk vergelijken met sneeuwballen, waar alles aan blijft plakken. Al rollend kleeft er steeds meer sneeuw aan, totdat de losse vlokken uitgegroeid zijn tot een enorme bal. Als de bal groot genoeg is om een romp te vormen, kun je er een sneeuwpop mee bouwen. Je oorspronkelijke idee bereikt dan als het ware het volgende niveau.

Juist daarvoor is een notitieboek zo nuttig! Zo blijf je rollen:

1. Maak van je notitieboek een feestje

Kies allereerst een boekje dat jij met plezier pakt. Maak het mooi en persoonlijk met kleuren, stickers of andere dingen die jij prettig vindt. Voeg plaatjes of notities toe die je aan het lachen maken. Een vrolijke bui activeert creatieve invallen.

2. Hou open ruimte voor nieuwe invallen

Noteer een inval op een nieuwe bladzijde en laat de rest van het vel leeg. Je geeft als het ware je brein de opdracht om er nieuwe ideeën bij te verzinnen. Gaandeweg vul je de bladzijde in met nieuwe gedachten, vondsten en observaties.

3. Maak royaal gebruik van beeld

Maak jij vooral schriftelijke notities? Voeg daar dan ook beeld aan toe: losse tekeningetjes, mindmaps, ansichtkaarten, uitgeknipte plaatjes of foto’s. De combinatie van teksten en beelden leveren je nieuwe ideeën op.

4. Rol de losse flarden aaneen

Blader door je boekje en pak ook oude notitieboekjes er regelmatig bij. Zoek niet direct naar de betekenis, maar kijk ernaar vanuit diverse invalshoeken. Door je materiaal tot je te nemen, ontstaan er waarschijnlijk vanzelf al enkele ‘toevallige verbindingen’.
Nu komt het erop aan je eigen sneeuwbaleffect te creëren: schrijf alle nieuwe invallen op, ook als het op het eerste gezicht gekke of vreemde ideeën zijn. Maak er een mindmap, tekening of een andere visualisatie van. Hoe meer je de informatie doorkneedt, hoe beter je het begrijpt, hoe makkelijker het is om verbanden te leggen. En hoe meer ideeën je krijgt.

5. Slaap er een nacht over

Je haalt nog meer uit je notitieboekje als je elke avond voordat je naar bed gaat je boek doorbladert. Je vult je hoofd met losse eindjes. Wanneer je ‘s morgens wakker wordt, heb je grote kans dat die eindjes tijdens je slaap aan elkaar geknoopt zijn.

Probeer het uit!

NB. In dit blogartikel schrijf ik steeds over een ‘notitieboek’. Als jij liever je ideeën verzamelt in een map met een elastiek erom heen, vastlegt op Evernote of in een ander systeem, kan dat natuurlijk ook!

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en betrokken. Ideale ‘vervoermiddelen’ dus om je boodschap over te brengen.
Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkrachten kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten.
Lees hier meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Mijn eigen collega’s en leermeesters waren niet te beroerd om mijn schrijfkwaliteiten te testen. Dat heeft me in ieder geval een aantal leerzame ervaringen opgeleverd.

Let op ‘spelfouten’

Zo kreeg ik bij mijn allereerste serieuze sollicitatiegesprek als verslaggever een verzoek om enkele artikelen mee te sturen. Zo kon de selectiecommissie een indruk krijgen van mijn schrijfwerk. Ik had drie maanden stage gelopen bij een dagblad, dus ik was blij dat ik enkele échte artikelen kon meesturen. De hoofdredacteur keek buitengewoon streng naar mijn werk. “Dus jij denkt dat je kunt schrijven”, zei hij schamper. “Waarom staan er dan zoveel spelfouten in?”

Ik schaamde me rot. Achteraf weet ik niet of dit zijn gevoel voor humor was, waarmee de hoofdredacteur zijn sollicitanten van hun stuk wilde brengen. Of dacht hij werkelijk dat ik niet kon spellen? Want het gewraakte stuk waarin hij zoveel ‘spelfouten’ had aangetroffen, bestond voor een deel uit citaten uit de jaren dertig – inclusief de spelling van die tijd. Die had ik verwerkt in een verslag over een expositie over vooroorlogse dagbladen…

Begin nooit met een tijdsaanduiding

Gelukkig kreeg ik toch de baan, maar ik moest me als afgestudeerd neerlandicus wel bewijzen bij mijn collega’s. ‘Dus jij denkt dat je kunt schrijven’, kreeg ik na het typen van mijn allereerste nieuwsbericht te horen. Ik had niet op de School van Journalistiek gezeten, zoals de meeste collega’s. Dat wisten ze meteen pijnlijk duidelijk te maken. Zo was ik niet bekend met het verbod om een nieuwsbericht met een tijdsaanduiding te beginnen…

Na twintig jaar ervaring in de journalistiek dacht ik wel enige kennis van zaken te hebben. Zodra ik een schrijfcursus volgde, werd dat soort gedachten echter met kracht de kop in gedrukt. Dat gebeurde bijvoorbeeld tijdens een masterclass onder leiding van Gerard van Westerloo. Deze nestor van de journalistiek maakte korte metten met de reportage, die ik speciaal voor deze masterclass geschreven had. Gelukkig kon de herschreven versie wel enigszins de goedkeuring wegdragen van deze strenge meester.

Hoe meer schrijfmeters, hoe beter

Wat ik nu weet is dat je over schrijven nooit uitgeleerd raakt. Wel raken je schrijfspieren beter getraind naarmate je meer schrijfmeters maakt. Gevoel voor taal speelt natuurlijk een rol, maar het is vooral een kwestie van veel doen.

Binnenkort mag ik op een middelbare school over mijn schrijfervaringen vertellen om leerlingen kritischer naar hun eigen schrijfproducten te laten kijken. Wat je in het begin op papier zet, is alleen nog maar een eerste versie. Daarna komt het aan op herschrijven en nog eens herschrijven. Schrijven gaat altijd in stapjes, waarbij je ideeën bedenken en redigeren zoveel mogelijk uit elkaar trekt.

Samen met de docenten heb ik het programma in elkaar gezet. Aan het einde van onze bespreking moesten we nog een prikkelende naam verzinnen voor het schrijfevenement. Helaas voor de leraren Nederlands werd het een Engelse titel. Maar wel een die de kern krachtig weergeeft: So you think you can write.

Verder lezen:

• Het verslag van het Studium Generale So you think you can write

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en betrokken. Ideale ‘vervoermiddelen’ dus om je boodschap over te brengen.
Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkrachten kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten.
Lees hier meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Een lepel witlof aankondigen als een vliegende schotel gaat al een stuk beter. Zo zijn er nog meer pogingen te bedenken om kinderen tot een verantwoorde groentehap te bewegen.

Deze manieren hebben één ding gemeen: de kinderen worden verleid. De bijbehorende uitleg over voedingswaarde of gezonde vezels volgt misschien later, wanneer de kleuter uitgebot is tot een hongerige puber.

Als je het belang van een project wilt overbrengen aan medewerkers, afnemers of beslissers geldt eigenlijk hetzelfde. De boodschap komt beter binnen als je de informatie opdient in een verpakking, die tot de verbeelding spreekt. Met een verhaal.

Een verhaal is indringend

Een verhaal raakt namelijk een diepere laag: het spreekt je linker- én rechterhersenhelft aan. De lezer leeft mee met de hoofdpersoon, of hij wil of niet. Hij hoopt dat die zal slagen in zijn plan, ondanks alle problemen die hij op zijn weg tegenkomt. En hij wil weten ‘hoe het afloopt’.

Door onze verbeelding in te zetten, worden we zelf deelnemer in het verhaal. We stappen even buiten onszelf, kijken met andere ogen naar de werkelijkheid en krijgen meer begrip voor personen die een bepaald doel willen bereiken.

Eerst zijn hart, dan zijn hoofd

De lezer wordt eerst geraakt in zijn hart en dan in zijn hoofd. Op deze manier brengt een verhaal de onderliggende boodschap op een indirecte manier over. Bij rationele informatie die recht-toe-recht-aan uit de doeken wordt gedaan, zullen mensen snel tegenargumenten bedenken. Een verhaal roept die weerstand veel minder snel op, omdat het niet rechtstreeks zegt wat er wel gedaan moet worden en wat niet.

Een verhaal vertellen is dus een krachtige manier om mensen persoonlijk aan te spreken. Mensen willen best veranderen of een bijdrage leveren om een bepaald doel te bereiken, ze willen alleen niet veranderd wórden.

Met andere woorden: mensen willen heus wel gezond eten, maar ze willen het niet door de strot geduwd krijgen. In het geval van een smakelijk opgediend gerecht heb je daarentegen een grote kans dat hij gretig toehapt.

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en betrokken. Ideale ‘vervoermiddelen’ dus om je boodschap over te brengen.
Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkrachten kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten.
Lees hier meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het verzinnen van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Citaten van bekende of minder personen die precies van toepassing zijn op een bepaald onderwerp hebben een bijzondere overtuigingskracht. Ze verwoorden een kern, die waarachtiger is dan een gewoon stukje tekst. Ik verwerk citaten dan ook graag op mijn weblog of in mijn boeken. In de levensverhalen die ik schrijf kan een krachtig citaat precies het levensmotto van de hoofdpersoon verwoorden.

Deze citaten duikel ik op in allerlei boeken en tijdschriften. “Een boek waaruit geen citaten te halen zijn is geen boek, maar een stuk speelgoed”, om het met Thomas Love Peacock te zeggen. Ook management- en trainingsboeken bevatten vaak passende citaten. Dat hoeven zeker niet allemaal literaire hoogstandjes te zijn of gewichtige citaten uit de klassieken. Popsongs kunnen ook heel treffend een kern verwoorden of een mooie kwinkslag geven.

“Een beeld spreekt 1000 woorden, een citaat bespaart duizend woorden”, zegt trainer/presentator David Bloch. Citaten behoren net als anekdotes volgens hem tot de gereedschapskist van iedere professionele verkoper. En van iedere verteller, voeg ik daar zelf aan toe.

In de (bedrijfs-)journalistiek ligt er nog een terrein braak als het om de toepassing van citaten gaat. Waarom niet een aansprekend citaat als verbindend thema door een artikel of zelfs een heel blad? Een oneliner als invalshoek voor een artikel of fotoreportage? De mooiste citaten vanuit een organisatie bij elkaar in een rubriek?

Citaten, spreuken en gezegden bieden ook mooie ingangen om nieuwe ideeën te genereren. Een citaat of gezegde, liefst zo visueel mogelijk, kun je in een brainstormsessie gebruiken als opstapje voor nieuwe ideeën. Lees daarvoor dit stukje van het COCD.

Wil jij ook vaker citaten gebruiken? Kijk om je heen of je passende uitspraken kunt vinden, bijvoorbeeld op gespecialiseerde websites als Citaten.net. Al grasduinend duiken er vanzelf pareltjes op, die een blogstuk of artikel kunnen besluiten. Zoals deze van Gummbah. “Toch jammer dat alles relatief is.”

Verder lezen:

• Wat een levensmotto over jou ontsluiert
  

Verhaallijntjes
Onder de naam Verhaallijntjes heb ik een e-book samengesteld, waarin circa 150 citaten en levensmotto’s van bekende en minder bekende persoonlijkheden zijn samengebracht. Deze citaten zijn samengebalde verhalen vol levenservaring. Het e-book is gratis te downloaden als je je inschrijft als nieuwe abonnee voor de Verhalenmail. Bestaande abonnees hebben een link van het e-book ontvangen in de Verhalenmail van januari 2012.

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen.

Meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Dat thema sprak me aan. Ik maakte drie poppen van papier-maché met enorme hoofden vol sterren, veren en een regenboog. Ze beschikten niet over een noemenswaardige romp, maar hadden wel een opvallend grote voet. Ondanks hun rijke verbeelding bleven ze nuchter op de grond staan. Met hun hoofd in de wolken hadden ze de wil om te vliegen, maar ze stegen niet op.

Zo ging het ook met mij. In mijn blogs, verhalen, kookkunsten of feestjes leefde ik mijn verbeelding uit. Ik hang graag de slingers op, maar het mocht niet te gek worden. Nee, laten we vooral gewoon blijven doen en met de benen op de grond blijven.

Drie jaar geleden gebeurde er iets belangrijks in mijn leven. Een bekende vroeg me of ik haar levensverhaal op wilde schrijven. Diep binnenin voelde ik dat ik dit het liefst wilde. Wat fantastisch als mensen je hun vertrouwen schenken en je deelgenoot willen maken van hun levenservaringen.

Van het schrijven van dit soort verhalen wilde ik mijn werk maken, naast het schrijven van journalistieke verhalen. Toen ging het heel snel. Dik vier maanden later zegde ik mijn vaste baan op, waarna ik als zelfstandig journalist en schrijver begon met mijn bedrijf Verhaallijnen.

Spannend, want als je in het diepe springt, moet je wel vliegen. Gelukkig bleek een eigen bedrijf al snel een schot in de roos. Het gaf me alle gelegenheid mijn vleugels uit te slaan en nieuwe mogelijkheden te verkennen. Niet de ideeën van anderen zijn leidend, maar mijn eigen invallen en plannen. Ik kan mijn eigen nieuwsgierigheid volgen en nieuwe horizonnen verkennen.

De aandacht voor het persoonlijke verhaal van mensen is de rode draad in mijn werk. De mensen met wie ik spreek, voelen zich snel vertrouwd en vertellen hun verhaal. Ik vind het heerlijk om de losse punten in hun leven te verbinden tot een verhaallijn. Met mijn schrijftalent kan ik ideeën vormen, versterken en doorgeven.

Ondertussen worstelde ik zelf met de afbakening van mijn werkterrein. Waarvoor kunnen opdrachtgevers precies een beroep op mij doen? Behalve levensverhalen schrijf ik ook achtergrondverhalen en interviews voor magazines, boeken en websites. Ik begeleid mensen bij het schrijven van portretten of verhalende artikelen. Ik geef advies over storytelling en creatief denken, maar deel ook tips over bloggen, bladenmaken, interviewen en schrijven. Regelmatig zie ik zelf door de bomen het bos niet meer.

Gelukkig helpt schrijven ook in mijn eigen leven om achterliggende thema’s te vinden. Zo ontdekte ik welke lijn al deze stippen verbindt. Het is mijn gedrevenheid om te ontdekken wat mensen beweegt: wat is iemands drijfveer? Dat is ook wat mij telkens in beweging zet. Echt contact maken is voor mij het hoogste doel.

Bij nader inzien valt deze interesse uitstekend te combineren met mijn liefde voor creatief denken en storytelling. Verhalen en ideeën zijn toverballen, die keer op keer mijn hoofd op hol brengen. Ik raak erdoor in hogere sferen. Niets mooier dan dat zweefgevoel door te geven.

Dan valt mijn oog op het logo van Verhaallijnen, dat nu drie jaar oud is. Een magisch moment, omdat ineens bij mij alle puzzelstukjes in elkaar vallen. De ontwerper bedacht een rode gestileerde schrijfveer als beeldmerk. Wie goed kijkt, ziet er ook een vleugel in.

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen.
Meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Een goed verhaal bevat ook vaak een onbeantwoorde vraag, die ons prikkelt om door te lezen. Schrijvers van filmscripts of romans zijn zeer bedreven om ons op dat spoor te houden. Ze weten precies hoe onze nieuwsgierigheid moeten opwekken en laten ons voortdurend in spanning zitten over de afloop. Ondanks de verleidingen van computerspelletjes en televisie wist J.K. Rowling zo wereldwijd miljoenen kinderen geboeid te houden met zeven dikke boeken over Harry Potter.

Hoe doet een fictieschrijver dat? Hij wekt verwachtingen, die lezer vervolgens ‘ingelost’ wil zien. Hij creëert bijvoorbeeld een mysterie: een treurig afgelopen jeugdliefde, een obsessie of een geheim, dat de hoofdpersoon al jarenlang met zich meedraagt. Zolang de schrijver hierover vraagtekens plaatst in het hoofd van de lezer, zit hij goed. De lezer wil niets liever dan het raadsel stap voor stap ontsluieren. Hoe meer dwaalsporen op zijn weg, hoe liever.

Journalisten en tekstschrijvers maken bij informatieve teksten weinig gebruik van technieken om raadsels op te roepen. Natuurlijk, we bedenken een prikkelende kop en we denken na over spannende fotografie. We weten ook dat we een aantrekkelijke intro moeten schrijven en pakkende tussenkoppen.

Maar verder? Meestal schrijven we rechttoe rechtaan ons verhaal, waarin we álle informatie weggeven die we hebben. We willen het liefst zo compleet mogelijk zijn. Dat is de grote drang van de schrijver: die wil alles delen wat hij te bieden heeft.

Fout, als je het vanuit de verteltechniek bekijkt. Een goede verhaalschrijver geeft zijn plot nooit meteen weg. Misschien preludeert hij in het begin van het verhaal op een mogelijke uitkomst. Maar vervolgens haalt hij alles uit de kast om te zorgen dat lezers nieuwsgierig blijven. Verschillende verhaallijnen, vooruit- en terugblikken, een extra dosis mysterie of onverwachte wendingen. Bijna alles mag en kan, zolang het voor de lezer maar geloofwaardig blijft.

Schrijf je zelf een informatieve tekst? Daag je lezer uit tot spoorzoeken.

1. Stel een vraag.

Dat is een effectieve manier om de lezer te prikkelen en nieuwsgierig te maken. Een vraag wijst de lezer namelijk fijntjes op een kennistekort. En een mens zit zo in elkaar dat hij zich daar onprettig bij voelt en dat hij graag bereid is om door te lezen om dat tekort op te heffen. Dat geldt ook voor luisteraars. Presentator Humberto Tan vroeg deze week op de radio: ‘Wat gaat de bekendste ladykiller van Nederland vandaag zeggen?’ Daarna volgden de reclameboodschappen.

2. Overweeg of je je verhaal of artikel in de vorm van een vervolgverhaal kunt schrijven.

Schrijf bijvoorbeeld het verhaal van de reorganisatie waarin de wederwaardigheden van vijf hoofdpersonen in verschillende afleveringen gevolgd worden. De bedrijfsgeschiedenis als een spannend vervolgverhaal. Of de lange weg die een idee aflegt van bedenker tot uitvoerder, met alle obstakels die overwonnen moesten worden.

3. Geef hints hoe het verhaal zich in de toekomst verder ontwikkelt.

Daarmee maak je het verhaal dus niet af. Door je lezer aan het denken te zetten over de mogelijke afloop, blijft hij of zij in gedachten langer met het verhaal bezig. In een volgend artikel kun je natuurlijk wel vertellen hoe het verder ging met het verhaal.

Probeer het eens uit. Hoe maak jij je lezer nieuwsgierig?

NB: De ladykiller waar Humberto Tan op doelde was Joran van der Sloot.

Toverballen voor het brein

Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen.

Meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

De meeste ouders vinden dit een logische werkwijze. Over de timing wanneer je de schoolse schrijfregels loslaat, kun je nog van gedachte wisselen, maar het oefenen zèlf staat niet ter discussie. Eerst leren alle kinderen de letters keurig aan elkaar schrijven, precies volgens het voorbeeld in het boek. Als je je die manier helemaal hebt eigen gemaakt, stop je je eigen persoonlijkheid erin en ontwikkel je je eigen handschrift.

Na-apen is een volkomen natuurlijke manier om iets nieuws te leren. Kinderen imiteren elkaar continu en leren daardoor spelenderwijs alles om te groeien en de wereld te verkennen: praten, fietsen en voor zichzelf opkomen. Als we ouder worden, redeneren we vaak compleet anders. Iemand imiteren is verdacht, zeker als het gaat om creatieve activiteiten als schilderen of schrijven. Je dient volkomen origineel en uniek te zijn en niet de kloon van een ander, dus iedere vorm van navolging is taboe.

Toch is dat vreemd. Eeuwenlang bestudeerden kunstenaars het werk van andere kunstenaars. Het was een gangbare methode om een eigen beeldtaal, muzikaal idioom of werkwijze te ontwikkelen. Schrijvers deden hetzelfde Shakespeare bedacht zelf geen enkele plot, maar gebruikte bestaande verhalen. Door diverse elementen samen te voegen creëerde hij iets nieuws.

Veel creatieve activiteiten zijn vaardigheden die je je in hoge mate eigen kunt maken door het veel te doen. Daarvoor heb je voorbeelden nodig. Het voordeel van volwassenheid is dat je die voorbeelden zelf kunt kiezen. Niet om klakkeloos te kopiëren – dit is geen pleidooi voor plagiaat – maar om je te laten inspireren. Of zoals de Spaanse schilder Salvador Dali zei: “Originaliteit is overwonnen imitatie.”

Kijk af bij kunstenaars, schrijvers, ontwerpers of andere creatievelingen die je bewondert. Probeer uit wat werkt en wat niet werkt. Oefen heel veel. Combineer en voeg samen. Neem over wat bij je past en geef er je eigen draai aan.

“It’s not where you take things from – it’s where you take them to.”

-  Jean-Luc Godard

Toverballen voor het brein

Verhalen maken je nieuwsgierig en sporen aan om door te lezen. Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkracht en andere technieken op het gebied van storytelling kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten. Laagje voor laagje ontsluiert het boek de geheimen van verhalen en vertelt wat je er in teksten mee kunt doen.

Meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis mijn volgende artikel niet!
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

Inspiratiebronnen

• 100-en beelden

De meest fascinerende tentoonstelling van dit jaar vond ik Allemensen! in het  museum Beelden aan Zee in Scheveningen (nog te zien tot en met 22 januari 2012!).
In deze tentoonstelling zijn de allermooiste beelden te zien uit de collectie van het verzamelaarsechtpaar Theo en Lida Scholten. Op dit moment omvat die collectie bijna 1000 beelden, dus de samenstellers moesten zich inhouden bij het kiezen van de meest bijzondere exemplaren.
De mens – het mensbeeld – is het leidmotief in de collectie van Beelden aan Zee, maar de tentoonstelling laat een enorme hoeveelheid invalshoeken zien. Grote en kleine beelden, gruwelijk of lieflijk, gemaakt door bekende en onbekende beeldhouwers, afkomstig uit de hele wereld en uitgevoerd in de meest uiteenlopende materialen. De Scholtens hadden een zeer brede smaak en wisten met hun verzameldrang diverse kunstenaars te stimuleren. Prachtig om zo’n rol te spelen!

• 15 Minuten speelkwartier

Het meest speelse evenement was voor mij de Playmob op 5 september op de Amsterdamse Zuidas. Op initiatief van Marieke van Dam verrasten we argeloze voorbijgangers op een maandagmorgen met een vrolijk speelkwartiertje. Mannen in pak gingen samen knikkeren, een ‘zakenvrouw’ pakte de hoelahoep en twee anderen hielden werkoverleg op skippyballen. Dames legden hun tassen aan de kant om te hinkelen, volwassen mannen speelden met autootjes. Iedereen genoot!
Ikzelf kleurde vrolijke stoepkrijttekeningen op het trottoir en de zitbanken met het motto ‘Never stop playing!’

• 2 Uur verf kliederen met bejaarden

Mijn meest verrassende evenement was een bijeenkomst met hoogbejaarden in Warmond, waarbij we samen gingen schilderen. De ouderen toonden onverwachts veel lef om buiten de lijntjes te kliederen. Letterlijk, bedoel ik! Het hele verhaal lees je hier.

• 4 Dagen onderdompelen in Italië

Cursussen, trainingen en workshops zijn altijd goede manieren om jezelf van nieuwe inzichten en ideeën te voorzien. Ik hou ervan om uit een grote vijver te vissen: afgelopen jaar bekwaamde ik me in storytelling, interviewtechnieken, schilderen, Argentijnse tango en wijn proeven.
De meeste inspiratie deed ik op in Sestri Levante aan de Italiaanse Rivièra: dik vier dagen workshops en bijzondere ontmoetingen met creatieve personen uit Europa en daarbuiten. Eén van de leerervaringen waarmee ik terugkeerde in Nederland: de ideeënbedenker kan het niet alleen. 

• 1 Workshop mindmappen

Mindmapping is een handige techniek om breinvriendelijk te ordenen en nieuwe ideeën te krijgen. Maar hoe kom je nou echt tot het maken van mindmaps? Jet Sebus gaf een inspirerende workshop met allerlei praktische tips en mooie voorbeelden. Vooral bij het maken van tekeningetjes voor je mindmap kom je vanzelf op nog meer ideeën, ontdekte ik. Het artikel ‘Mindmappen in de praktijk’ werd het meest gelezen blogstuk van dit jaar.

• 4 Resterende zintuigen

Als je blind bent, wat neem je dan waar van je dagelijkse omgeving? In november wandelde ik met Leonard door Leiden om te horen hoe hij deze stad beleeft. Als een rustige omgeving met opvallend veel groen en krijsende meeuwen, liet hij me bij deze ontmoeting ontdekken. Leiden als een knus dorp aan zee!
Gewoonlijk vertrouwen we voornamelijk op onze ogen, maar het is waardevol ook je oren, neus, smaakpapillen en tastzin de kost te geven. Erg inspirerend, zeker als je schrijver bent: hoe zintuiglijker je taal, hoe beter.

• 112 Levensverhalenprofessionals

Samen met Gonnie Jansen van Onder ons.nu richtte ik op LinkedIn de groep Levensverhalen Professionals op. Inmiddels telt het netwerk 112 mensen die voor hun werk op uiteenlopende manieren levensverhalen vastleggen of gebruiken. Diverse deelnemers van deze groep heb ik afgelopen jaar persoonlijk ontmoet. Een rijk netwerk, dat ons veel inspiratie oplevert.

• 10-tallen mooie ontmoetingen

Afgelopen jaar heb ik vele bijzondere mensen ontmoet, die hun eigen initiatieven nemen om de wereld mooier, beter of vrolijker te maken. Een van hen is Janne Willems, die mensen uitnodigt om hun mooiste moment vast te leggen op een kaart in ansichtformaat.

Creatieve opbrengsten

Creatieve producten in allerlei vormen zijn de baten in dit jaarverslag. Wat waren jouw opbrengsten? Hierbij mijn persoonlijke overzicht:

• 7 Days of Inspiration

Niet met geld, maar met inzet, enthousiasme en krachtige netwerken: bij 7 Days of Inspiration lieten enkele honderden mensen zien hoe je een bijdrage kunt leveren aan een beter en mooier Nederland. Niet door eindeloos te praten en te overleggen, maar door te doen. Allerlei ideeën en projecten op het gebied van van onderwijs, zorg, werk, duurzaamheid, versimpeling en voeding kregen daarbij gestalte.
Zelf leverde ik een bijdrage aan het 7 Di Magazine, het landelijke blad om de ideeën en initiatieven van deze bijzondere week verder te verspreiden. Ik interviewde daarvoor Hans Eenhoorn (voormalig lid van de Millenium Taskforce on Hunger) over de internationale voedselcrisis: waarom is dit zo’n belangrijk probleem en wat kunnen we er zelf aan doen?
Later dit jaar verscheen een nieuwe versie van dit interview ook in QPQ Magazine voor sociaal en duurzaam ondernemen.

• 5 Stappen van de innovatiereis

Bezuinigingen of slechte economische perspectieven? Innovatie is dé manier om uit die omstandigheden krachtiger naar voren te komen. De GGD West-Brabant  koos daarom voor de vlucht naar voren met de start van het innovatieproject GGD Next.
Het enthousiasme bij het innovatieteam over de bedachte producten en diensten was zo groot dat ik gevraagd werd om de ideeën en ervaringen vast te leggen in een boekwerkje. Dit werk kreeg de titel ‘Aangestoken’ mee en doet in vijf stappen verslag van deze reis. Het boek bleek nog meer organisaties tot soortgelijke innovatieprojecten te inspireren!

• 6 Jaar ideeën maken

Dit jaar vierde ik de zesde verjaardag van mijn weblog Ideeënmaker. Dit weblog trok wederom meer bezoekers dan het jaar daarvoor en leverde veel leuke reacties op. Op 20 juni 2011 startte mijn eerste e-cursus POP je creativiteit op in 5 weken. Lezers konden daarbij in vijf stappen hun creatieve denkvermogens verder oprekken.

• 6500 Inspiratiemomenten

Veel plezier beleefde ik aan de uitbouw van de lijst 100+ inspiratiebronnen, die dit jaar uitgroeide tot verreweg de best gelezen pagina van mijn weblog: meer dan 6500 keer. Ook diverse andere bloggers en schrijvers van schoolboeken namen (delen) van deze lijst over.

• 15 Hospicejaren

Als schrijver en eindredacteur maak ik een of twee keer per jaar samen met andere vrijwilligers een magazine voor medewerkers en relaties van het Jacobshospice in Den Haag: het Jacobsjournaal. Omdat het hospice dit jaar zijn vijftiende verjaardag vierde, maakten we een uitgebreide jubileumeditie van het magazine. Daarvoor interviewde ik enkele mensen voor wie het Jacobshospice een grote rol speelt in hun leven. Dat waren bijzondere gesprekken over verloren geliefden en de ommekeer die dat voor de betrokkenen teweeg had gebracht.

De belofte 
Freek (80) zorgde in 1999 dag en nacht voor zijn ernstig zieke vrouw. Dat viel hem ongelooflijk zwaar. Waarom breng je haar niet naar een hospice, zei iemand tegen hem. Freek aarzelde, want hij had zijn vrouw beloofd dat hij haar nooit zou verlaten. 
De zorg voor zijn vrouw hield hij nauwelijks langer meer vol. Hij besloot toch een praatje te maken bij het hospice. Daar voelde hij zich met open armen ontvangen. Hij kon daar ook zelf blijven slapen als hij dat graag wilde. Tenminste, als hij zijn eigen bed zou meebrengen. Dat deed hij.
In het hospice voelde hij zich overweldigd door de aandacht waarmee zijn vrouw  omringd werd. Dat vrijwilligers, die hij helemaal niet kende, zijn vrouw dag en nacht wilden verzorgen, dat raakte hem enorm.
Na haar dood wilde hij iets terugdoen voor de vrijwilligers. Nu doneert hij jaarlijks geld aan het hospice om de vrijwilligers te ondersteunen. In zijn piepkleine woonkamer van zijn arbeiderswoninkje staat prominent de urn met de as van zijn overleden vrouw. Hij zet er iedere dag een kaarsje bij. Hij heeft immers beloofd haar nooit te verlaten.

• 2042 Piek voor Serious Request

Samen met dertig andere creatieve ondernemers van Unit-2 in Leiden organiseerden we op 22 december de Feest Factory: swingen in onze gezamenlijke werkplek in Nieuwe Energie ten bate van Serious Request. De veiling, verzoeknummers, balboekjes en andere inzamelacties leverden 2042 euro op voor het goede doel: moeders in oorlogsgebieden!

• 12 Hemeltaarten

Mensen bijeen brengen om samen te dansen, te feesten, te kletsen en te smikkelen, dat vind ik een van de mooiste dingen die er zijn. Dat gold ook voor de Hemeltaartdag, die ik op Hemelvaartsdag organiseerde. Dat leverde 12 heerlijke hemeltaarten op en een prachtige dag in het park!

• 11 Laagjes van toverballen

Mijn persoonlijke hoogtepunt was het e-book Toverballen voor het brein, waarin ik elf verschillende krachten van verhalen beschrijf en hoe je die krachten kunt toepassen in teksten. Het schrijven van dit e-book hield me vier maanden volkomen in de greep. Zozeer zelfs dat ik het buitengewoon moeilijk vond om er een punt achter te zetten. Meer over mijn schrijfervaringen lees je hier. Marieke van Gils maakte er elf kleurrijke illustraties bij.
Daarnaast rondde ik dit jaar twee levensverhalen af, schreef ik diverse journalistieke verhalen en artikelen en verzorgde een weblog over begeleiding van mensen met grote afstand tot de arbeidsmarkt.

• 16 Antwoorden op onmogelijke vragen

Hoe je op ideeën komt, is een lastige vraag om te beantwoorden, ook als je veel met creativiteit bezig bent. Zestien creatieve personen, variërend van kunstenaars tot ontwerpers, bedrijfskundigen en clowns, belichtten hun inspiratiebronnen en creativiteit in deze serie Zeven onmogelijke vragen. Ik genoot van de mooie antwoorden. Voor 2012 staan nieuwe afleveringen op stapel!

Leer lenig denken
Bestel het boek Lenig Denken via Managementboek.nl  en ervaar zelf hoe je leniger kunt leren denken!

Mis mijn volgende artikel niet!
Gemakkelijk op de hoogte blijven van mijn artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.