Waarom schrijf ik dit blogartikel?

Omdat dit boek van Simon Sinek goed aansluit bij mijn eigen drijfveren om creativiteit en de kracht van verhalen te verhelderen en mensen daarover te inspireren. Dus hiermee heb ik de belangrijkste aanbeveling van de auteur meteen in de praktijk gebracht: begin met het waarom.

Simon Sinek is auteur en marketingdeskundige die mensen over de hele wereld geraakt heeft met zijn TED-talk How great leaders inspire action. Aan de hand van de voorbeelden van Apple, Martin Luther King en de Wright Brothers presenteerde hij zijn model ‘de gouden cirkel” om te komen tot inspirerend leiderschap. In zijn boek werkt hij dit model verder uit.

Hoe motiveer je mensen?

Het draait allemaal om deze ene vraag: hoe motiveer je mensen? Welbekende manieren daarvoor zijn het geven van bonussen en kortingen, maar ook het uitoefenen van sociale druk, zoals het werken met aanbevelingen. Ze beïnvloeden onze besluitvorming, doordat ze onze irrationele verlangens voeden of inspelen op onze angsten.

Dit zijn uiteindelijk allemaal vormen van manipulatie, betoogt Sinek. Het help wel om mensen te laten doen wat jij wilt, maar het effect is van korte duur. Net als drugs heb je er steeds meer van nodig. Erger nog, op den duur werkt het niet meer.

Met een groter idee krijg je loyaliteit

Ondernemingen, politieke partijen of individuen die met het Waarom beginnen, creëren een ander effect. Zij boeken loyaliteit. We haken niet aan op grond van het ‘Wat’ (wat een apparaat allemaal kan bijvoorbeeld), maar over het achterliggende idee. Want dat grotere verhaal raakt ons en biedt vertrouwen.

Wat is dan dat Waarom?
In ieder geval iets groters dan geld verdienen of meer zieltjes winnen.

• Het Waarom van Apple is het doorbreken van de status quo en individuele vrijheid
• Het Waarom van Microsoft kan geformuleerd worden als een personal computer op ieders bureau.
• Het Waarom van Starbucks was het creëren van een comfortabele ‘derde ruimte’ tussen werk en thuis, waar het drinken van koffie een belevenis is.

Een duidelijk Waarom is voor een onderneming niet alleen dé manier om afnemers aan je te binden maar ook om de beste werknemers te vinden: mensen die zo enthousiast zijn dat ze voor je door het vuur gaan en zo nodig ongemakken voor lief nemen. “Echt succesvolle bedrijven nemen geen bekwame mensen aan om ze vervolgens te motiveren”, schrijft Sinek. “Ze nemen gemotiveerde mensen aan om te inspireren.”

Een omgeving waarin goede ideeën opbloeien

Inspireren is dus de belangrijkste taak van de leider of initiatiefnemer, ook als het gaat om innovatie en het aanjagen van creativiteit. Hij hoeft zeker niet zelf alle goede ideeën te bedenken.

Wel dient hij/zij een omgeving te creëren waarin goede ideeën tot stand kunnen komen: het bieden van een groter verhaal. Want het zijn de mensen aan de frontlinie die de beste papieren hebben om nieuwe vindingen te doen, zoals de mensen die de telefoons beantwoorden.

Zo gaf Steve Jobs de mensen bij Apple een hoger doel om voor te innoveren: vind sectoren waarin bedrijven keihard hun best doen om ouderwetse businessmodellen te beschermen en probeer die situatie te doorbreken. Ze waren er dus diep van doordrongen waarom ze het allemaal deden.

Inspiratievoer voor iedereen met een idee

Sinek herhaalt deze boodschap tot in den treure, wat op een zeker moment te veel van het goede wordt. Ook denk ik dat niet voor ieder product dat je in de winkel koopt uitgebreid het waarom zou willen weten; het ‘wat’ is soms ook genoeg. En wat Sinek de Gouden Cirkel noemt, is wel een erg grote naam voor het oersimpele model rondom de woorden Waarom, Wat & Hoe.

De kern van deze visie blijft evengoed overeind: wie inspireert met een groter verhaal voor een belangrijke missie, kweekt échte loyaliteit en inzet.

Al met al biedt het boek inspiratievoer voor iedereen die een idee heeft of iets wil betekenen in deze wereld. Of dat nu een bedrijf is met een ideaal, een boek of een geldinzamelingsactie: het begint met het grotere verhaal daarachter.

Boekgegevens:
Begin met het Waarom. De Gouden Cirkel van ondernemen door Simon Sinek. Uitgeverij Business Contact, 2012. Het boek is onder meer te koop bij Managementboek.nl

Verder lezen over de waarom-factor:

• De allerbelangrijkste vraag: waarom?
• Zonder eigen verhaal gaat het niet vliegen
  

Mis het volgende artikel niet!

Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij schrijft wekelijks een artikel over de kracht van verhalen en hoe je die kunt toepassen.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

 

Werken met verhalen: gratis boekje

Hoe doe je dat, werken met verhalen? Die vraag krijgen we vaak voorgelegd.
Daarom heb ik samen met grafisch ontwerper Nanda Alderliefste van Noinoloi een inspiratieboekje gemaakt onder de naam Pakt je dit? Hierin lees je waarom een verhaal belangrijk is en hoe je het inzet. Je kunt het inspiratieboekje hier gratis downloaden.

Hoe breng je verhalen over kinderarbeid voor het voetlicht? Hoe krijg je het verhaal aan de man gebracht over een vreselijke ziekte die meer aandacht verdient? Zo kan ik nog wel even doorgaan. Plaatsing van dit soort artikelen is helaas niet vanzelfsprekend.

En de Wet van de grote Getallen (hoe meer slachtoffers er vallen, hoe eerder voorpaginanieuws) gaat vaak alleen op als het om iets onverwachts of heftigs gaat. De slachtoffers van een bomaanslag krijgen veel meer aandacht dan verkeersslachtoffers, ook al is dat laatste aantal misschien groter.

Speur naar dilemma’s

Het antwoord ligt misschien zo voor de hand dat de vragenstellers het niet meer opmerken. Schrijf geen verhaal over persvrijheid/kinderarbeid/dodelijke ziekte. Zoek het niet in grote getallen. Maar speur naar de onderliggende drijfveren en dilemma’s.

Waarom zet een Mexicaanse journalist zich in om onder onmogelijke omstandigheden verslag te doen over niets ontziende drugsbendes? Waarom zien ouders in India zich gedwongen hun kinderen naar een kledingfabriek te sturen? Hoe gaat een jonge moeder om met het bericht dat haar botkanker ongeneeslijk is?

Wat er dan gebeurt is het volgende:

• Een nieuwe invalshoek: Je schrijft over een thema waar al ontelbare keren over geschreven is, maar wel met een invalshoek, die nieuwsgierigheid opwekt. Je maakt het klein, herkenbaar en persoonlijk. Je lezer wil daarom weten hoe het afloopt.
• Je zet je lezers aan het denken: wat zou ik doen in zulke omstandigheden? Welke keuzes maak ik als het er op aan komt? Ga ik de strijd aan of geef ik me over?
• Je schrijft over universeel herkenbare thema’s: de onmachtige die het opneemt tegen een grotere macht, een hoofdpersoon die zich in een onbekende wereld begeeft of een hoofdpersoon die een sociale kloof overbrugt. Het universele karakter raakt een diepere laag.

Mensen en hun diepere drijfveren

Zuid-Amerika-correspondent Marjon van Royen, ook een van de gastsprekers op deze avond, betoogde vol vuur dat zij geen slachtofferjournalistiek wil bedrijven. Daar zitten de redacties in Nederland niet op te wachten, zei ze. Ze vertelt wel verhalen over mensen die hun kracht gebruiken om te overleven.

Ze heeft gelijk. Vertel een verhaal over mensen en hun diepere drijfveren. Een verhaal dat aan ons het denken zet. Een verhaal over het waarom. Dat verhaal willen we zeker lezen.

Mis het volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij schrijft wekelijks een artikel over (journalistieke) verhalen en hoe je die kunt toepassen.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

 

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en betrokken. Ideale ‘vervoermiddelen’ dus om je boodschap over te brengen. Het boek Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkrachten kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten.
Lees hier meer over Toverballen voor het brein.

Verbaasd volgde ik haar advies. Het meisje had niets teveel gezegd, ontdekte ik thuis. Enkele bladzijdes verder stroomden de tranen me over de wangen.

Romanfiguren slepen ons mee

Verhalen hebben de wonderbaarlijke kracht om ons helemaal mee te slepen, van ergernis tot ontroering. Dat een personage in werkelijkheid niet bestaat, maakt niets uit: ons brein beleeft het verhaal als levensecht. Het lot van een romanfiguur raakt ons alsof hij onze vriend of buurmeisje is.

Zo beschreef Louis Couperus de wederwaardigheden van Eline Vere eerst in de vorm van een feuilleton, die gepubliceerd werd in de Haagse avondkrant Het Vaderland. Dag na dag volgden de lezers de wederwaardigheden van Eline op de voet totdat ze uiteindelijk overleed. De dag na haar dood droegen de Hagenaars rouwbanden.

Als verzonnen overledenen lezers zo in beweging brengen, dan geldt dat zeker voor non-fictieverhalen. We zijn geprogrammeerd om met andere mensen mee te leven. En dat doen we dan ook gretig. Hoe meer we van onszelf herkennen, hoe meer we meelachen of meehuilen.

Deze personages zijn bij voorkeur geen superhelden. We vereenzelvigen ons liever met klunzen en dan met onfeilbare mensen. Hoe menselijker, hoe herkenbaarder. En dat geldt dus ook als een personage ronduit een schoft is.

Een kijkje in het hoofd

Hoe wek je als schrijver van journalistieke verhalen of andere non-fictie deze emoties op bij de lezer? Het draait allemaal om de gelegenheid die je de lezer geeft om zich met de hoofdpersoon te verbinden. Een romanschrijver beschrijft daarvoor vaak zijn hoofdpersonage van binnenuit. Hij geeft de lezer het vermogen in het hoofd van een ander te kijken.

Een journalist kan zo ook te werk gaan. Redacteur Freek Schravesande publiceerde op 13 april 2012 een artikel in nrc.next over een leraar die tijdens een schooluitje een leerling een tand uit de mond sloeg. In dit artikel Anatomie van een klap. Een man slaat niet met de vlakke hand lees je van binnenuit hoe de leraar dit incident ervaren heeft.

Intussen was het muisstil in de bus. En net zo verbijsterd stond daar Buizer, op het middenpad. Strak van de adrenaline. Hij wist: hier is iets onherstelbaars gebeurd. Hardop zei hij, waarschijnlijk om zichzelf te troosten: “Ik ga toch bijna met pensioen.”

Het drama van dit verhaal is dat we aan de ene kant lezen over de dader die iets verwerpelijks gedaan heeft. Tegelijkertijd snappen we ook dat leerlingen een docent tot het uiterste kunnen tergen. Zo erg, dat de docent zijn grenzen ver overschrijdt. Die dubbelheid komt terug in dit verhaal, net zoals Kluun deed met zijn verhaal over de overspelige Stijn.

Begrijpen wie we zijn

In het dagelijks leven komen we problemen tegen waar iedereen wel eens mee worstelt. Kies je voor trouw aan je echtgenote of voor een spannend avondje uit dat je afleidt van je sores? Overdenk je alles of durf je je over te geven aan de invallen van het moment? Beken je schuld over overspel of bedek je je fout met de mantel der liefde? Dat zijn universele thema’s waar lezers altijd over willen lezen.

Een traditioneel journalistiek stuk levert feitelijke kennis en informatie; een verhaal levert begrip en inzicht in menselijke neigingen en drijfveren. Dat laatste sluit direct aan op onze diepe emotionele behoeften. Want uiteindelijk lezen we verhalen om te begrijpen wie we zijn. Ben jij een Stijn?

Mis het volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Wekelijks publiceert zij verhalen en tips over deze onderwerpen. Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.

 

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en betrokken. Ideale ‘vervoermiddelen’ dus om je boodschap over te brengen. Het boek Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkrachten kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten.
Lees hier meer over Toverballen voor het brein.

Want storytelling, om dat veelgebruikte woord maar eens aan te halen, is weliswaar zeer populair, maar de toepassing ervan bleef voor mij behoorlijk vaag. En als je concrete tips aantreft over storytelling, gaan die meestal over mondelinge presentaties, films of campagnes.

Storytelling in informatieve teksten

Zelden gaat het over informatieve teksten of over journalistiek, waar ik me mee bezighoud. En dat terwijl de journalistiek zoveel baat heeft bij het vertellen van verhalen, compleet met spanningsopbouw en herkenbare personages.

Uit de ontdekkingstocht die ik aflegde, ontstond eerst een e-book en sinds kort ook een pocket. Het boek is allereerst bedoeld voor journalisten en (tekst-)schrijvers, zoals ik op de omslag prominent vermeld heb.

Tot nu toe tonen journalisten beperkte belangstelling voor het boek (al beschouwen de vakgenoten die storytelling wél ontdekt hebben de verhalen als een geweldige verrijking van hun vak!).

Eerst verwonderde ik me daarover, maar bij nader inzien gaat het vaker zo. Het zijn ook niet de grootste chaoten die aankloppen bij een opruimcoach, maar juist de mensen die de boel al behoorlijk op orde hebben.

Verzameling van organisatieverhalen

Wie zijn dan wel de liefhebbers van Toverballen voor het brein? Heel wat communicatieadviseurs tonen interesse. Zij kunnen de tips gebruiken bij het verzamelen en optekenen van verhalen in hun organisatie. Bijvoorbeeld voor een cultuurverandering of om het vertrouwen in de organisatie te verbeteren. En dat is natuurlijk ook wat ik met het boek beoogd heb.

Verrassender voor mij is dat er ook allerlei andere geïnteresseerden zijn, die verhalen op terreinen toepassen die ik niet voorzien had. Een greep uit het aantal toepassingen: voor een schrijfworkshop voor kinderen, voor storytelling op het gebied van citymarketing en voor hulp bij personal branding (het vertellen van je eigen verhaal, zodat je jezelf in de wereld zet als een merk).

Het boek diende ook als cadeau voor alle sprekers op een conferentie, die hun persoonlijke verhaal op het gebied van innovatie gedeeld hadden. Diverse uitgesproken beelddenkers bleken geïnteresseerd in het boek. En het boek werd gebruikt voor maatschappelijk werkers, die verhalen van hun cliënten horen en verspreiden.

Natuurlijk leervermogen van het brein

De nieuwste toepassing zag ik deze week op een presentatie over werkvormen, die aansluiten bij het natuurlijke leervermogen van het brein. De tips uit Toverballen voor het brein bleken daarvoor eveneens geschikt. Zo is de cirkel weer rond: storytelling, toegepast bij mondelinge informatieoverdracht!

Al met al worden de tips en de ideeën uit Toverballen voor het brein op uiteenlopende communicatieterreinen ingezet. Als de interesse voor dit boek me één ding geleerd heeft, dan is het dit: deze lezers verlangen net als ik naar concrete manieren om verhalen voor hun beroepsuitoefening toe te passen. Zo laat mijn eigen boek ook mij telkens een nieuw verrassend laagje zien.

Lees ook:

• Schrijfervaringen bij mijn eerste e-book
  

Toch kan een journalist volgens haar veel opsteken van de manier waarop een romanschrijver zijn verhaal opbouwt en zijn personages tot leven wekt. “Een mens is namelijk van nature uitgerust om benieuwd te zijn naar de ander.”

Hierbij haar tips voor verhalende journalistiek:

1. Laat zien wat de hoofdpersoon drijft
Alle literatuur op aarde, van Homerus tot Grunberg, gaat maar over een ding: iemand wil iets, maar kan dat niet of met veel moeite voor elkaar krijgen. De hoofdpersoon is het ‘strevende personage’, zoals collega-schrijver Thomas Roosenboom dat noemt. Donald Duck is voor een romanschrijver interessanter dan Jezus Christus. Donald Duck wil iets, Jezus voert alleen de opdracht van zijn vader uit.

“Als schrijver ben je voortdurend bezig dat streven zichtbaar te maken”, zegt Dorrestein. “Voor de lezer moet het glashelder zijn wat de hoofdpersoon eigenlijk drijft.”

2. Werp obstakels op
Als schrijver heb je de taak om voortdurend obstakels op te werpen. Dat kunnen ook obstakels van binnenuit zijn: problemen die de hoofdpersoon met zichzelf heeft. Vaak zijn dat de meest interessante, vindt Dorrestein. Iemand die twee zielen in een borst heeft, bijvoorbeeld. Of iemand die iets wil waar hij eigenlijk niet de capaciteiten voor heeft.

3. Laat de hoofdpersoon fouten maken
Door een verhaal vanuit één personage te vertellen, kun je in het hoofd van een ander kijken. Dat biedt enorme mogelijkheden voor de lezer om zich te identificeren met de hoofdpersoon. Laat hem falen of laat hem vreselijke dingen over zichzelf afroepen, adviseert Dorrestein.

“Het kost ons geen enkele moeite om ons met losers te identificeren. Hamlet is met zijn twijfel en zijn zelfhaat een van de meest geliefde literaire personages.”

4. Maak de hoofdpersoon tweeslachtig
De brave romanheldin Jane Eyre ontpopt zich als een leeuwin. Detective Sherlock Holmes is een praatjesmaker, maar ook een eenzame man met een zwarte kant, zijn cocaïneverslaving. Die dubbelzinnigheid maakt ze interessant voor de lezer.

5. Schrijf dialogen op als een tenniswedstrijd
‘Beschrijf niet, maar laat het zien’, is een ijzeren schrijfwet. Dialogen zijn daarvoor een uitgelezen manier. “Het is een misverstand dat een dialoog alledaags moet klinken, want dan krijg je nietszeggend gedaas”, zegt Dorrestein. ‘Een dialoog is een vorm van actie. Na elke dialoog moet er iets veranderd zijn.”

6. Vermijd het moeras van het midden
Journalisten schrijven een artikel met intro, een middenstuk en een slot. Niet doen, zegt Renate Dorrestein. Dat middenstuk is namelijk ongelooflijk saai! Hierin geven schrijvers nog een voorbeeld, verwoorden de kernboodschap op een andere manier of voegen nog een argument toe. Maar er gebeurt niets nieuws. De lezers haken gemakkelijk af.

De oplossing: schrijf alleen een begin en een einde. “Schrijf opzwepend in plaats van adstruerend”, zegt Dorrestein. “Bouw op en voeg steeds nieuwe feiten toe. Iedere zin moet het verhaal voortstuwen. Zodra er geen nieuwe feiten meer nodig zijn bouw je af en zet je het einde in.”

7. Schrijf over de liefde en de dood
In de literatuur draaien alle thema’s over de liefde of de dood of zijn een afgeleide daarvan. Dit zijn ook de universele thema’s waar iedereen altijd over wil blijven lezen. Zoek naar invalshoeken voor non-fictie die in het verlengde liggen van deze thema’s. De recessie kun je bijvoorbeeld beschrijven als een afgeleide van de dood.

“Ook als je de taal van liefde en dood gebruikt, zul je je lezers meer boeien”, aldus Dorrestein

8. Vermijd tierelantijnen
Een sobere schrijfstijl is het krachtigst. In navolging van auteur John Gardner vindt Dorrestein dat een schrijver werkwoorden en zelfstandige naamwoorden beeldend moet inzetten. Dan zijn er geen bijvoeglijke naamwoorden of bijwoorden meer nodig. In plaats van ‘hij ging het gebouw binnen’ kun je ook schrijven: ‘hij strompelde de kerk binnen’.

9. Laat zien waar en wanneer het verhaal zich afspeelt
“Journalistieke stukken zijn vaak abstracter dan nodig is omdat tijdstippen en de plaats weg gesloopt is uit het stuk”, observeert Dorrestein. Laat daarom zien waar en wanneer een gebeurtenis zich afspeelt. De omgeving zegt iets over het personage.
Sherlock Holmes reed over bestaande wegen. Elementen uit de werkelijkheid dragen bij aan de geloofwaardigheid van fictie. In non-fictie leveren ze geloofwaardigheid op.

10. Scoor met uitgekiende details
Leg zo min mogelijk uit, maar laat een uitgekiende detail het verhaal doen. Hoe maak je een lezer duidelijk hoe een vrouw uit alle macht haar seksverslaving probeert te verbergen? Kristien Hemmerechts beschreef in haar roman Brede heupen een vrouw die voortdurend aan haar vingers rook.

De afgelopen dagen heb ik gretig het boek Bedenk eens wat nieuws van Karel van den Berg gelezen. Wat een herkenning en wat heerlijk opgeschreven! Het is een handboek voor journalistieke ideeënontwikkeling. Daarbij hoort het manifest Nieuws dat verzin je niet, dat een dringende oproep bevat tot vernieuwing in deze sector.

Van den Berg beschrijft in dit tweeluik niet alleen de manieren waarmee journalisten meer en betere ideeën kunnen ontwikkelen, maar staat ook stil bij de journalisten zelf en de media waarvoor ze werken. Op het eerste gezicht zijn beschouwingen over ‘het merk journalist’ en ‘het journalistieke huismerk’ (namelijk de titel of programma waarvoor de journalist werkt) nogal uit de toon bij de rest van het boek. Maar zeker na lezing van het bijbehorende manifest is aandacht voor deze twee thema’s meer dan logisch.

Niet alleen know how, maar ook know why

De vraag waarom je tijd, moeite en aandacht aan jouw vak wil besteden (en dus ook nieuwe ideeën wilt bedenken) begint namelijk met de vraag naar het waarom. Die vraag moet iedere individuele journalist voor zichzelf beantwoorden. Je moet weten waar je je voldoening uit haalt, wat je eigen stijl en voorkeuren zijn en waar je talenten liggen. De avontuurlijke Kuifje pakt het immers anders aan dan emotiegraver Joris Linssen van tv-programma Hello Goodbye.

Als je weet waarom, heb je ook een ijkpunt voor het ontwikkelen van nieuwe ideeën. Het kader van waaruit jij werkt. De invalshoek voor vragen die nog nooit eerder op die manier zijn gesteld.

Hetzelfde geldt voor de titel of het programma waarvoor je werkt. De redactie moet weten waartoe het op aarde is, om zich te kunnen onderscheiden van andere titels of programma’s. Daarom is Man bijt hond een uniek programma en nrc next een unieke krant.

Je moet dus je eerst eigen verhaal kennen, voordat je weet welke verhalen belangrijk zijn, stelt Van den Berg. En dan weet je ook waarop en op welke manier je publiek ze interessant en relevant vindt. Je moet weten waar je zelf in gelooft wil je geloofwaardig zijn.

De identiteit van het programma, magazine of dagblad én van de journalist zelf zijn daarmee belangrijke richtinggevers en focuspunten voor ideeontwikkeling. “Het gaat niet alleen om de know how, maar ook om de know why.”

Je spreekt mensen aan met een verhaal

Alleen het verdienen van geld is een te magere motivatie om iets goeds te ontwikkelen. In de journalistiek kun je wel de prachtigste verdienmodellen bedenken, maar het publiek kiest uiteindelijk op basis van de onderscheidende inhoud. Zonder hoger doel gaat dat ‘niet vliegen’.

Wil je mensen aanspreken? Ga dan op zoek naar verhalen die mensen in beweging brengen. Een verhaal geeft richting, maakt concreet wat abstract is en brengt verbindingen tot stand. Ja, dat geeft bevlogenheid!

Pas als je het verhaal kent, kun je het uitdragen. Dat geldt niet alleen voor journalisten, maar voor iedereen die iets (nieuws) in de wereld zet.

Boekgegevens:
Karel van den Berg, Bedenk eens wat nieuws. Handboek voor journalistieke ideeontwikkeling, Uitgeverij Haystack, 2011. Mijn bespreking van dit boek lees je in dit blogstuk. Het boek is onder meer verkrijgbaar via managementboek.nl.

Jouw verhaal
Wil jij zelf ook meer en betere verhalen opsporen in je organisatie, bijvoorbeeld om daarmee concrete resultaten te delen of vertrouwen te kweken? En heb je hulp nodig bij het opsporen en/of schrijven van verhalen? Bekijk hier mijn verhalenaanbod om te zien wat ik voor jou kan betekenen.

Aansprekende verhalen over de vernieuwde aanpak van beter samenwerkende professionals kunnen daarbij een rol spelen, beseft Annelies. Verhalen komen binnen bij mensen. Ze hebben een structuur die ons brein prettig vindt met een begin, midden en eind.

Bovendien creëren verhalen beelden in de hoofden van de lezers. En beelden over kinderen die tussen de wal en het schip raken, die onthouden we nu eenmaal langer dan kale cijfers over het aantal screeningen.

Speurtocht naar geschikte verhalen

Maar hoe komt Annelies aan die verhalen?  Als ze aan collega’s vraagt om voorbeelden over de meerwaarde van de netwerkorganisatie, slaat dat gesprek snel dood. Onder druk een goed verhaal opdiepen is bijna net zo lastig als op commando een goede grap leveren.

In de volgende gesprekken pakt ze het anders aan. Ze stelt gerichte vragen over mijlpalen maar ook over frustraties. Al snel springt de vonk over in het gesprek, waardoor enkele sluimerende verhalen naar boven borrelen.

Zo hoort Annelies van een collega een verhaal over een meisje dat steeds slechter haar huiswerk maakt. Iedere dag valt ze op school in slaap. De school biedt huiswerkbegeleiding aan. Haar schoolcijfers hollen echter verder achteruit. Ze raakt snel geïrriteerd en ziet bleek. Haar bezorgde moeder schakelt de jeugdgezondheidszorg in. De medewerker weet niet goed raad met de situatie.

Pas als de onderwijzer en de hulpverlener elkaar opzoeken, valt het kwartje. Het meisje blijkt in het onderkomen van haar alleenstaande moeder geen eigen slaapkamer te hebben. Pas na elf uur ‘s avonds vindt ze voldoende rust om weg te dommelen.

Nu is duidelijk hoe zij het meisje echt kunnen helpen. Het gaat niet meer over symptoombestrijding zoals extra huiswerkhulp, maar over de dieper liggende oorzaak van het slaapgebrek. Zonder samenwerking was die minder snel boven tafel gekomen.

Hoe kus jij sluimerende verhalen in je organisatie wakker?

Als je verhalen zoekt om in je organisatie te gebruiken (maar ook als je verhalen opspoort voor een familieverhaal of andere toepassing!), pak je dat zo aan:

Het is vaak onmogelijk het hele verhaal over een organisatie in één keer te vangen. Richt je daarom op het vangen van een hele serie verhalen, die samen uiteindelijk het grotere verhaal vertellen.

Annelies publiceert het verhaal over het slapende meisje op de website en later ook in het magazine voor alle betrokken organisaties en partners. Ineens zien de raadsleden van de aangesloten gemeenten duidelijk wat het samenwerkingsverband eigenlijk kan betekenen. Ze zien een kind voor zich dat niet opviel in de statistieken, maar wel in de klem zat.

Wil jij zelf ook meer en betere verhalen opsporen in je organisatie, bijvoorbeeld om daarmee concrete resultaten te delen of vertrouwen te kweken?  En heb je hulp nodig bij het opsporen en/of schrijven van verhalen? Bekijk hier mijn verhalenaanbod om te zien wat ik voor jou kan betekenen.

De fabriek waar Leerdammer gemaakt wordt, staat niet in Leerdam, maar in het nabijgelegen dorpje Schoonrewoerd. En nog verrassender: oorspronkelijk maakte de fabriek helemaal geen ‘Leerdammer’ maar de welbekende ‘Goudse kaas’, net zoals de meeste andere kaasfabrieken in Nederland.

Behalve de kaasmakers uit Schoonrewoerd waren er nog meer aanbieders die allemaal zo’n beetje dezelfde kaas maakten. Voor de consument maakte het weinig uit of de kaas uit Gouda, Bodegraven of uit Schoonrewoerd kwam, want die kazen waren grotendeels inwisselbaar. Net als pakken suiker.

De enige manier waarop de producenten met elkaar konden concurreren was de prijs. Hoe goedkoper, hoe meer klanten. De kaasfabrieken drukten elkaar zo in een spiraal naar beneden, met steeds lagere marges tot gevolg.

De kaasmakers in Schoonrewoerd wilden daarom een andere soort kaas maken, waarmee ze zich een aparte en bétere plaats konden verwerven in het koelvak. Ze speurden Europa af en stuitten in het Zwitserse bergdal van de Emme op de plaatselijke delicatesse: Emmentaler. Dankzij een speciale bereidingswijze krijgt dit product een nootachtige smaak. Maar nog opvallender zijn de grote gaten in de kaas, die het product duidelijk onderscheiden van andere kazen.

Nieuw product op basis van een geleend idee

De Emmentaler bleek een echt ambachtelijk streekproduct te zijn: vrijwel nergens anders werd op deze manier kaas bereid. De Schoonrewoerders pikten het idee van de gatenkaas op en combineerden dat met hun eigen kennis over de industriële productie van Goudse kaas. Op basis hiervan ontwikkelden ze een eigen gatenkaas met een rondere smaak. Zo werd een nieuw product gecreëerd, dat vanaf 1977 onder de merknaam Leerdammer op de markt kwam.

Tegenwoordig maakt Leerdammer deel uit van Fromageries Bel, een internationaal kaasbedrijf met bekende merken als La vache qui rit, Boursin en Port Salut. Bel exporteert de Hollandse gatenkaas nu bijna naar alle landen in Europa; slechts twee procent van de jaarlijkse productie van 70 miljoen kilo kaas blijft in Nederland.

Volgens Bel is Leerdammer in dertig jaar tijd zelfs uitgegroeid tot het grootste merk in deze categorie. Groter dus dan Emmentaler!

Succesingrediënten voor een krachtig verhaal

Het is al knap om gaten te verkopen met kaas er omheen. Maar zeker zo opmerkelijk is dat de Schoonrewoerders aan de haal gegaan zijn met een vondst uit een Zwitsers bergdal en nu marktleider zijn in Europa. En dat allemaal met een creatie uit het kaaslaboratorium, dat het imago van een oer-Hollands product heeft weten te verwerven.

Het verhaal over de ontstaanshistorie van Leerdammer is onderdeel van dat succes. Dit innovatieverhaal draagt Bel graag uit, want het geeft het merk een eigen kleur en allure.

Dit zijn de ingrediënten van dit verhaal:

• Bied niet meer van hetzelfde, maar ga op zoek naar iets aparts.
• Leen van anderen en zet het naar je eigen hand. Leerdammer doet dat met een eigen smaakvariant, een eigen kleurstelling en een herkenbare naam.
• Koppel vernieuwing aan historische ambachtelijkheid.

Hoe benut jij verhalen over jouw historie of achtergrond en hoe bouw jij erop voort? Deel het in de reacties. Bedankt alvast!

Verder lezen:

• Hoe je als ondernemer je eigen verhaal krijgt
  
• Liever toverballen dan biljartballen
  

Toverballen voor het brein
Verhalen maken je nieuwsgierig en betrokken. Ideale ‘vervoermiddelen’ dus om je boodschap over te brengen.
Het e-book Toverballen voor het brein doet uit de doeken hoe je deze verhaalkrachten kunt toepassen in informatieve teksten, zoals journalistieke artikelen, websites, brochures en andere teksten.
Lees hier meer informatie over Toverballen voor het brein.

Mis het volgende artikel niet!
Sigrid van Iersel is als schrijver en journalist gespecialiseerd in creatief denken en storytelling. Zij helpt bij het bedenken van meer en betere ideeën en laat in verhalen voelen waarom ze belangrijk zijn.
Gemakkelijk op de hoogte blijven van deze artikelen? Vul dan hier je e-mailadres in en ontvang automatisch een mail bij de publicatie van ieder nieuw artikel.